Amsterdam: stad van uitersten

Tijdens de Algemene Beschouwingen in de gemeenteraad sprak ons raadslid Jim Haijen over de groeiende ongelijkheid in Amsterdam. Waar de ene Amsterdammer zonder moeite een appartement van een miljoen koopt, slaapt de ander in zijn auto of woont tot zijn 32ste bij zijn ouders.

Aan het einde van 2024 brachten het CBS en het Nibud een rapport uit over armoede in Nederland. Daaruit bleek dat Amsterdam inmiddels de armoedehoofdstad van Nederland is. Een paar maanden later kopte Het Parool dat voor 70% van de appartementen in de stad inmiddels meer dan een miljoen euro wordt betaald. De kloof tussen rijk en arm groeit, en dat is duidelijk zichtbaar in onze hoofdstad.

Wonen: wachtlijsten en verkeerde keuzes

Nog altijd wachten 150.000 Amsterdammers tevergeefs op een sociale huurwoning. De gemiddelde wachttijd is zo’n tien jaar. De SP wil daarom vol inzetten op de bouw van voldoende sociale huurwoningen. Maar wat dit college te vaak doet, is morrelen aan het eigen 40-40-20-beleid. Niet alleen wordt er afgeweken van de percentages, ook worden sociale huurwoningen gesloopt om ze later opnieuw te bouwen; zoals in Holendrecht (18%), de Kolenkit (28%) en de Wildemanbuurt.

Dat een gesloopte woning vervolgens als “nieuwbouw” wordt meegeteld, is misleidend. Dit helpt de woningzoekende niet vooruit. Bovendien zien we dat in sommige buurten, zoals in Zuidoost, nieuwe koopwoningen worden verkocht voor zes à zeven ton. Voor wie bouwen we eigenlijk? Een praktisch geschoolde zorgmedewerker met een mbo-2-opleiding kan dat nooit betalen. Extra wrang is dat het aantal sociale huurwoningen in delen van De Poort op nul is gezet.

De SP wil daarom stoppen met het verkopen en liberaliseren van sociale huurwoningen. In 2024 werden 711 woningen gesloopt en 611 verkocht. Daarmee doet het college zijn eigen inspanningen teniet. De oplossing is simpel: voeg sociale huurwoningen toe aan de bestaande voorraad, en houd minimaal 40% sociaal. Alleen zo kunnen we de wachtlijsten verkorten en de woningnood echt bestrijden.

Gezondheid en ongelijkheid

De tweedeling in de stad is niet alleen zichtbaar in wonen, maar ook in gezondheid. Mensen die praktisch zijn opgeleid leven gemiddeld zes jaar korter dan mensen met een theoretische opleiding, en ook minder lang in goede gezondheid. In Slotervaart komt suikerziekte vier keer zo vaak voor als in het Centrum. Hart- en vaatziekten komen in de Waterlandpleinbuurt twee keer zo vaak voor als in de rest van Amsterdam. En in Zuidoost is de kans op ziekte of sterfte bij geboorte veel hoger dan elders in Nederland.

Het mag niet uitmaken waar je woont of waar je geboren wordt. De SP complimenteert wethouder Scholtes dat zij dit probleem erkent en beleid ontwikkelt om deze gezondheidsverschillen terug te dringen, maar vindt dat het nog ambitieuzer kan. Iedere Amsterdammer moet gezond oud kunnen worden; of je nu in Oud-Zuid of Zuidoost woont.

Zorg: lange wachtlijsten onacceptabel

Waar de SP wél harde noten over kraakt, is de huishoudelijke zorg. De wachtlijsten lopen op tot meer dan een jaar. Als hulp te lang uitblijft, vervuilt een huis en worden andere problemen niet op tijd opgepikt. De SP vraagt het college om serieus te investeren in personeel en met ideeën te komen om het vak aantrekkelijker te maken. Van het Rijk hoeven we helaas weinig te verwachten. Daarom moet Amsterdam zelf het voortouw nemen.

Onderwijs: lerarentekort vraagt om actie

Ook in het onderwijs is de ongelijkheid zichtbaar. Scholen in Nieuw-West en Zuidoost worden veel harder geraakt door het lerarentekort dan die in Centrum of Zuid. De SP pleit daarom voor woningen speciaal voor leerkrachten, zoals vroeger met de ACOB (Amsterdamse Coöperatieve Onderwijzers Bouwvereniging). Het is dan ook onbegrijpelijk dat dit college 7,5 miljoen euro weghaalt bij dit project. Dat geld hoort te worden ingezet voor de bouw van die woningen; niet te verdwijnen in de algemene reserve.

Armoede: structureel aanpakken

Amsterdam trekt veel geld uit voor armoedebestrijding; dit jaar 23 miljoen euro. Toch blijft Amsterdam de armoedehoofdstad van Nederland. Met 36 armoederegelingen is het duidelijk dat er niet alleen geld, maar ook beter beleid nodig is. De SP vraagt het college daarom:

• Wat wordt er concreet gedaan om het bereik van armoederegelingen onder werkende armen te vergroten?
• Komt er een vervolg op de succesvolle pilot waarin de gemeente Amsterdammers hielp met solliciteren en passend werk vinden?

Tot slot wil de SP benadrukken dat niet alles negatief is: het was nota bene de VVD in Amsterdam die het bereik van de armoederegelingen voor kinderen vergrootte van 130% naar 150%. De SP roept alle partijen op om ervoor te zorgen dat ook na de verkiezingen kinderen kunnen blijven sporten of muziekles volgen.